![Grauwe kiekendief Abe met prooi](https://cdn-img.newstory.nl/naturetoday/images/optimized/ae71eb6a-0cd2-4ec4-87dc-62f3b5eff41e.jpg&h=340&w=848&v=1721162654)
Stokoude grauwe kiekendief draagt lot van Flevolandse populatie op zijn schouders
Grauwe Kiekendief - Kenniscentrum AkkervogelsVan bolwerk naar relictpopulatie
Er was een tijd dat Flevoland het bolwerk was van de grauwe kiekendief in Nederland. Rond 1980 broedden er zo’n 45 paren in deze provincie. Dat is nu gewoonweg niet meer voor te stellen. Het aantal broedparen komt deze eeuw nauwelijks meer boven de vijf uit en het worden er alleen maar minder. Vanaf 2021 zijn er nog maar een tot twee paar overgebleven, waarvan een van de jaarlijkse broedvogels (mannetje Abe) inmiddels een zeer hoge leeftijd heeft bereikt. Als deze vogel overlijdt, is het zeer de vraag of de grauwe kiekendief als broedvogel voor Flevoland kan worden behouden.
Vernoemd naar vrijwilliger
Ieder jaar is het weer afwachten of Abe weer terugkeert uit zijn overwinteringsgebied in Afrika. We kunnen deze vogel herkennen omdat hij als jong een kleurring heeft gekregen (geel 1H). Hij heeft ook nog een tijdje met een zender rondgevlogen; daar heeft hij zijn naam ook aan te danken. Dit mannetje werd vernoemd naar een van de vrijwilligers van het eerste uur in Flevoland: Abe Dijkstra die ons in 2019 helaas is ontvallen. De antenne heeft Abe inmiddels niet meer, maar de ring draagt hij nog steeds. Vanaf 2018 wordt deze jaarlijks afgelezen. Op basis van foto’s uit eerdere jaren wordt vermoed dat Abe zijn hele leven al in Flevoland heeft gebroed.
Superman Abe
Abe is op 20 juni 2007 aan de Wulpweg in Flevoland uit het ei gekropen en heeft dus onlangs zijn 17e verjaardag gevierd. Voor kiekendieven is dat hoogbejaard. Abe is hiermee officieel de oudst bekende grauwe kiekendief van Nederland geworden. Bovendien is hij een van de oudste van de wereld, want afgezien van een vrouwtje van 18 jaar is er geen oudere vogel bekend. Abe is ook nog eens een superman, hij weet al zijn hele leven vrijwel elk jaar een flink aantal jongen groot te brengen. Zo heeft hij de afgelopen tien jaar in totaal 25 jonge grauwe kiekendieven laten uitvliegen. Zelfs in 2024, een zeer matig muizenjaar, heeft hij voor nageslacht weten te zorgen, ook al was het slechts één jong. Veel andere kiekendieven kwamen vanwege het gebrek aan muizen niet eens tot een nest. Bij roofvogels is dit trouwens een vaker geconstateerd fenomeen: een paar individuen die zo uitzonderlijk goed presteren dat ze een bovengemiddelde bijdrage leveren aan de vitaliteit van een lokale populatie.
Friese vrouw
Eveneens dankzij een kleurring weten we dat de vrouw van Abe een Fries vrouwtje is dat in 2019 in de buurt van Nieuwebildtzijl is geboren (geel 2|N). Sinds 2021 is zij de vaste partner van Abe. Zij is dus aanmerkelijk jonger, maar heeft natuurlijk feilloos in de gaten dat ze aan Abe een hele goede heeft. Mocht Abe eerder wegvallen dan zijzelf, is het wel de vraag wie haar nieuwe partner wordt. Omdat er nog maar zo weinig grauwe kiekendieven rondvliegen, zou het maar zo een van haar eigen jongen kunnen worden. Dit voorjaar hing een tijdje een van haar zonen uit 2021 in de buurt van het nestperceel rond. Deze vogel werd samen met een andere vrouw gezien, maar tot een broedpoging kwam het niet, vermoedelijk door het slechte voedselaanbod.
Feestje moet geen afscheidsfeestje worden
Dat deze Nederlandse grauwe kiekendief zo’n memorabele leeftijd heeft bereikt is reden voor een feestje, maar het is ook een feestje met een donker randje. De teloorgang van de populatie grauwe kiekendieven in Flevoland laat zien dat het huidige akkerlandschap voor deze vogels weinig te bieden heeft. In het onlangs verschenen Actieplan Akkervogels Flevoland worden de problemen benoemd, en ook beschreven wat de gewenste acties zijn. De vraag is nu, wie pakt de handschoen op? Een boost van de natuurwaarden op de akkers betekent ook een boost aan prooidieren voor de kiekendieven. Dit zijn naast muizen ook zangvogels en grote insecten. De kans dat zich dan weer nieuwe grauwe kiekendieven in Flevoland vestigen wordt daarmee aanzienlijk vergroot. En wie wil deze Flevolandse specialiteit nou niet nog heel lang boven de Flevolandse akkers zien schommelen?
Meer informatie
- De nestbescherming van kiekendieven door Grauwe Kiekendief - Kenniscentrum Akkervogels i.s.m. Werkgroep Roofvogels Noordoostpolder wordt uitgevoerd met steun van Provincie Flevoland en het Bettie Wiegmanfonds
Tekst: Olaf Klaassen & Jitty Hakkert, Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels
Foto’s: Raymon Melchers (leadfoto: grauwe kiekendief Abe in zijn 17e levensjaar); GKA; Harold Boer; Juun de Boer; Hans Porsinck